Khi bạn bắt đầu một dự án kinh doanh mới, hay doanh nghiệp của bạn đang hoạt động và bạn muốn đảm bảo mọi nguồn lực được phân bổ chính xác, hợp lý nhằm phát triển doanh nghiệp của mình. Lúc này, việc viết một kế hoạch kinh doanh sẽ có thể giúp bạn làm rõ được chiến lược của mình, xác định được các rào cản trước mắt, đánh giá khả năng tiềm năng của ý tưởng hoặc kế hoạch phát triển của bạn trước khi bạn bắt đầu kinh doanh.

Nhiều người sẽ cảm thấy việc ngồi xuống và viết một kế hoạch kinh doanh cụ thể khó như việc chúng ta làm bài tập về nhà. Không phải mọi doanh nghiệp đều bắt đầu với một kế hoạch kinh doanh chính thức, nhưng nhiều người chủ doanh nghiệp đã có được những thông tin giá trị trong việc dành thời gian để nghiên cứu ý tưởng và thị trường mà họ đang tìm cách bước chân vào. Từ đó họ có thể hiểu được phạm vi và chiến lược phía sau chiến thuật của mình.

Khi bạn bắt đầu công việc kinh doanh, danh sách việc cần làm của bạn dài như sớ Táo Quân và chứa nhiều nhiệm vụ mang lại lợi ích cho bạn ngay lập tức, như chụp ảnh sản phẩm, tạo chiến dịch quảng cáo và phủ sóng các kênh mạng xã hội.

Kế hoạch kinh doanh dùng để làm gì?

Kế hoạch kinh doanh là một tài liệu mô tả một doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn, cách bạn kiếm được (hoặc sẽ kiếm được) tiền, lãnh đạo và nhân sự, tài chính, mô hình hoạt động và nhiều chi tiết khác cần thiết cho sự thành công của doanh nghiệp mà bạn đã thai nghén bao lâu.

Mục đích của một kế hoạch kinh doanh

Kế hoạch kinh doanh là một lộ trình để khởi động và phát triển một doanh nghiệp. Ba mục đích chính của kế hoạch kinh doanh giúp bạn đánh giá:

1. Ý tưởng khả thi
2. Hiểu biết thị trường mục tiêu
3. Nghiên cứu sự cạnh tranh của bạn

Hmm! Tại sao tôi phải viết một kế hoạch kinh doanh?

Các nhà đầu tư thường dựa vào bản kế hoạch kinh doanh của bạn để đánh giá tính khả thi của một dự án, một doanh nghiệp trước khi rót vốn và tài trợ cho bạn. Đó là lý do khiến cho các bản kế hoạch kinh doanh thường liên quan đến việc kêu gọi đầu tư hoặc vay vốn. Nhưng kể cả khi bạn không cần tài trợ cho ý tưởng kinh doanh của mình, bạn sẽ vẫn cần đến một bản kế hoạch kinh doanh chi tiết nhất có thể.

• Lập kế hoạch: Viết ra tất cả những việc cần làm cho kế hoạch kinh doanh của bạn chính là nguồn tư liệu vô giá để làm rõ các ý tưởng cũng như phạm vi kinh doanh trong khả năng của bạn. Ngoài ra, việc này còn giúp bạn chuẩn bị được thời gian, tài chính và các nguồn lực cần thiết để bắt đầu.
• Đánh giá ý tưởng: Nếu bạn có nhiều ý tưởng trong đầu, một kế hoạch kinh doanh sơ bộ cho từng ý tưởng có thể giúp bạn tập trung thời gian và sức lực của mình vào những ý tưởng có cơ hội thành công cao nhất.
• Nghiên cứu: Để viết một kế hoạch kinh doanh, bạn sẽ cần nghiên cứu khách hàng tiềm năng của mình và thông tin của đối thủ cạnh tranh của bạn để giúp bạn đưa ra các quyết định tốt hơn.
• Tuyển dụng: Kế hoạch kinh doanh của bạn là một trong những cách dễ nhất để truyền đạt tầm nhìn của bạn tới những ứng viên mới tiềm năng và có thể giúp xây dựng niềm tin của họ với một doanh nghiệp non trẻ vừa ra đời.
• Quan hệ đối tác: Nếu bạn có kế hoạch tiếp cận các công ty khác để hợp tác, có cái nhìn tổng quan rõ ràng về tầm nhìn, đối tượng và chiến lược phát triển của bạn sẽ giúp họ dễ dàng xác định liệu doanh nghiệp của bạn có phù hợp với họ hay không, đặc biệt là nếu họ tiếp tục cùng với bạn trong quỹ đạo tăng trưởng của họ.

Khi bạn cảm thấy cần sắp xếp một cách hợp lý các ý tưởng và suy nghĩ của mình và chia sẻ những ý tưởng đó với những người cùng đồng hành với bạn, khi ấy bạn sẽ cần ngồi xuống và viết ra một bản kế hoạch kinh doanh chi tiết.

Bạn bắt đầu với một mục tiêu vô định và không hề có một trang bị hay một kế hoạch kinh doanh chi tiết nào. Xin chúc mừng bạn, bạn đã quay vào ô mất lượt!

Mr. Trần Phi - CEO ECOMCX

Cách viết một bản kế hoạch kinh doanh

Có một vài điều quan trọng cần ghi nhớ để giúp bạn viết một kế hoạch kinh doanh hiệu quả.

• Ai sẽ là người đọc? Khi bạn biết được ai sẽ là người đọc bản kế hoạch của bạn, bạn có thể điều chỉnh được văn phong và mức độ chi tiết. Điều này cũng giúp bạn đảm bảo được việc cung cấp đầy đủ các thông tin phù hợp và có thể bỏ qua các thông tin thừa không cần thiết cho bản kế hoạch.
• Có mục tiêu rõ ràng: Mục tiêu là không bao giờ thay đổi, chỉ có kế hoạch là cần thay đổi để thực hiện được mục tiêu. Bạn có thể tham khảo thêm cách thiết lập mục tiêu S.M.A.R.T cho việc thiết lập mục tiêu của mình.
• Đầu tư thời gian vào nghiên cứu: Các phần trong kế hoạch kinh doanh của bạn chủ yếu sẽ được dựa trên ý tưởng và tầm nhìn của bạn, nhưng một số thông tin quan trọng nhất bạn sẽ cần nghiên cứu từ các nguồn khác. Đây là nơi bạn có thể đầu tư thời gian để hiểu ai đang bán cho ai, liệu có nhu cầu cho sản phẩm của bạn và ai khác đang bán các sản phẩm hoặc dịch vụ tương tự.
• Ngắn gọn và súc tích: sẽ chẳng có ai muốn dành qua nhiều thời gian cho việc đọc một bản kế hoạch kinh doanh dài như sớ Táo Quân và thông tin lan man cả, đặc biệt là các nhà đầu tư khi họ có rất ít quỹ thời gian dành cho bạn. Một bản kế hoạch kinh doanh cần có nội dung súc tích và chiều dài không quá 15-20 trang giấy A4. Nếu bạn có tài liệu bổ sung mà bạn nghĩ có thể có giá trị đối với người đọc và mục tiêu của bạn, hãy xem xét thêm chúng dưới dạng phụ lục.

Phác thảo cho bản kế hoạch kinh doanh

Giống như việc bạn làm bài tập làm văn thời còn đi học, trước khi bạn viết một bài văn cụ thể, giáo viên sẽ yêu cầu bạn cần lập các dàn ý, luận điểm chính, dàn bài, v.v.

Trước khi bạn đặt bút viết một bản kế hoạch kinh doanh cụ thể, bạn nên cân nhắc phác thảo cấu trúc và các ý chính cho bản kế hoạch. Đây chính là một bước rất quan trọng cho việc viết một bản kế hoạch kinh doanh hoàn hảo.

Dưới đây là một phác thảo kế hoạch kinh doanh mẫu:

1. Tóm tắt
2. Tổng quan công ty
3. Phân tích thị trường
4. Sản phẩm và dịch vụ
5. Kế hoạch tiếp thị
6. Kế hoạch hậu cần và hoạt động
7. Kế hoạch tài chính

Những nội dung cần có trong bản kế hoạch kinh doanh của bạn

Ở trên, chúng ta đã phác thảo các nội dung chính cần có cho bản kế hoạch kinh doanh, bây giờ là lúc chúng ta cần viết chi tiết cho các ý chính này. Chúng ta sẽ bắt đầu từ từng phần một nhé.

Tóm tắt

Phần tóm tắt cho bản kế hoạch kinh doanh không nên dài quá một trang. Đây là những nội dung mà phần tóm tắt của bạn nên có:

• Khái niệm kinh doanh: Doanh nghiệp của bạn làm gì?
• Mục tiêu và tầm nhìn: Doanh nghiệp của bạn muốn làm gì?
• Mô tả sản phẩm và sự khác biệt: Bạn bán gì, và tại sao nó lại khác?
• Thị trường mục tiêu: Bạn bán cho ai?
• Kế hoạch tiếp thị: Làm thế nào để bạn có thể tiếp cận khách hàng tiềm năng của bạn?
• Tình trạng tài chính: Hiện tại bạn kiếm được bao nhiêu trong tổng doanh thu?
• Dự kiến ​​tình hình tài chín: Bạn dự đoán trước tổng doanh thu là bao nhiêu?
• Đầu tư: Bạn cần bao nhiêu tiền cho dự án này?
• Đội nhóm: Ai đang đồng hành cùng bạn?

Tổng quan công ty

Phần này trong bản kế hoạch của bạn nên trả lời được hai câu hỏi cơ bản:
- Bạn là ai?
- Bạn dự định làm gì?
Trả lời được hai câu hỏi này sẽ cung cấp được một góc nhìn tổng quan về lý do tại sao bạn quyết định thực hiện dự án này, bạn khác biệt ở điểm nào? Những gì bạn sẽ nhận được và thuyết phục được đây là một dự án kinh doanh khả quan.

Dưới đây là một số nội dung thiết yếu cần có trong phần Tổng quan của kế hoạch kinh doanh của bạn:

• Sơ đồ tổ chức: Bạn có phải là chủ sở hữu duy nhất? Đối tác chung, đối tác hạn chế hoặc công ty hợp nhất không?
• Bản chất của doanh nghiệp của bạn: Bạn đang bán gì?
• Ngành của bạn
• Tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị doanh nghiệp của bạn
• Thông tin cơ bản về doanh nghiệp của bạn hoặc lịch sử của nó
• Mục tiêu kinh doanh, cả ngắn hạn và dài hạn
• Đội nhóm của bạn, bao gồm nhân sự chủ chốt và mức lương của họ

Phân tích thị trường

Thị trường chính là nơi quyết định sinh tồn của cuộc chiến trong bối cảnh kinh doanh cạnh tranh khốc liệt hiện nay. Khi bạn nhắm đúng thị trường mục tiêu cho sản phẩm, dịch vụ của mình, bạn sẽ tiếp cận được với những khách hàn thật sự đang có nhu cầu và chúng ta đã có một sự khởi đầu thuận lợi. Ngược lại, khi bạn chọn sai thị trường hoặc không xác định rõ được thị trường mục tiêu, lúc ấy bạn sẽ phải vật lộn rất nhiều cho hoạt động kinh doanh của mình.

Phân tích thị trường là một phần quan trọng trong kế hoạch kinh doanh của bạn, cho dù bạn có bao giờ có ý định cho bất kỳ ai khác đọc nó hay không.

Đây là lý do tại sao phân tích thị trường là một phần quan trọng trong kế hoạch kinh doanh của bạn, cho dù bạn có bao giờ có ý định cho bất kỳ ai khác đọc nó hay không. Nó nên bao gồm tổng quan về độ lớn ước tính cho thị trường của các sản phẩm, dịch vụ của bạn, phân tích vị trí doanh nghiệp của bạn trên thị trường và tổng quan về các đối thủ cạnh tranh. Việc nghiên cứu và phân tích kỹ lưỡng sẽ giúp bạn bảo vệ các luận điểm quan trọng nhằm thuyết phục các nhà đầu tư cũng như xác định rõ được các giả định của bạn trong khi thực hiện kế hoạch.

Thị trường tiềm năng được xác định như thế nào?

Phân tích thị trường tiềm năng là ước tính sẽ có bao nhiêu người cần sản phẩm của bạn, những người ấy ở đâu, như thế nào, v.v. Mặc dù chúng ta luôn lạc quan với các số liệu dự tính cao ngất trời, nhưng sự thật thì bạn sẽ cần sử dụng các dữ liệu độc lập và có sự liên quan để xác định thị trường tiềm năng ước tính. Công việc này khá là khó, nhưng sẽ có một số mẹo để giúp bạn bắt đầu cho việc nghiên cứu:

• Hiểu insight khách hàng lý tưởng của bạn: đặc biệt là các dữ liệu về nhân khẩu học. Chẳng hạn, bạn đang muốn nhắm mục tiêu đến người dùng là nhân viên văn phòng nữ. Hãy tìm các nguồn thông tin, dữ liệu liên quan đến đối tượng khách hàng này thông qua các hội nhóm facebook, các tạp chí phụ nữ, v.v.
• Nghiên cứu về xu hướng: Sản phẩm của bạn dành cho học sinh cuối cấp? Hãy nghiên cứu rộng hơn về các bạn học sinh sẽ tốt nghiệp trong vòng 3 năm tới. Ngoài ra, bạn cũng cần dự kiến, đối tượng khách hàng tiềm năng của bạn sẽ tăng hoặc giảm trong 3 năm tới như thế nào.
• Dự đoán: Mục tiêu của bạn được dựa trên ước tính của bạn. Vì thế bạn càng có nhiều điểm dữ liệu có thể kiểm chứng càng giúp bạn có sự chắc chắn trong việc đưa ra các dự đoán

Một số nguồn thông tin bạn có thể tham khảo như: các thống kê từ cục thống kê, hiệp hội kinh doanh trong lĩnh vực của bạn, các trang tin tức, mạng xã hội, v.v.

Phân tích SWOT

Bên cạnh đó, chúng ta cần phân tích SWOT, làm rõ các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và cả các mối đe dọa tiềm tàng. Những điều tốt nhất cho công ty là gì? Bạn không giỏi trong lĩnh vực gì? Nhưng thay đổi của thị trường bạn có thể tận dụng để biến nó thành cơ hội? Có những yếu tố bên ngoài nào gây khó khăn cho bạn, v.v.?

Các nội dung phân tích SWOT nên được trình bày dưới dạng lưới, với các gạch đầu dòng tương ứng trong các phần đưa ra các thông tin cụ thể, ngắn gọn và xúc tích nhất. Dưới đây là một ví dụ cơ bản:

Điểm mạnh - Đã từng có kinh nghiệm triển khai thương mại điện tử - Kinh nghiệm xây dựng các chiến dịch quảng cáo online - Sản phẩm được cấp bằng sáng chế - Thỏa thuận độc quyền với công ty sản xuất	Điểm yếu - Không có kinh nghiệm quản lý đội nhóm - Sản phẩm dễ vỡ, làm cho chi phí vận chuyển đắt hơn
Cơ hội - Tăng trưởng mạnh về doanh số bán hàng cho cùng loại sản phẩm - Chưa có công ty thuộc "Top of mind" trong cùng lĩnh vực; nhiều công ty có quy mô nhỏ hơn	Khó hhăn - Rào cản về các quy định liên quan đến sản phẩm trên thị trường quốc tế

Sản phẩm và dịch vụ

Việc phác thảo các thông tin chính về sản phẩm và dịch vụ của bạn sẽ giúp các nhà đầu tư có được cái nhìn rõ nét về sản phẩm. Nếu bạn bán nhiều mặt hàng, bạn có thể viết thông tin tổng quan cho từng dòng sản phẩm của bạn.

Kế hoạch tiếp thị

Hầu hết các kế hoạch tiếp thị bao gồm thông tin về bốn đối tượng chính. Bao nhiêu chi tiết bạn trình bày trên mỗi sẽ phụ thuộc vào cả doanh nghiệp và đối tượng của kế hoạch của bạn.

Hầu hết các kế hoạch cho việc marketing sẽ bao gồm thông tin về bốn đối tượng chính. Việc trình bày chi tiết sẽ phụ thuộc vào cả doanh nghiệp và đối tượng của kế hoạch này.

• Giá bán: Sản phẩm của bạn có giá bao nhiêu và tại sao bạn lại đưa ra quyết định đó?
• Sản phẩm: Bạn đang bán gì, và làm thế nào để bạn nổi bật hơn các đối thủ trên thị trường?
• Khuyến mãi. 
• Địa điểm: Khách hàng có thể mua sản phẩm của bạn tại đâu?

Kế hoạch hậu cần và hoạt động

Hậu cần và hoạt động là quy trình công việc bạn sẽ thực hiện để biến ý tưởng của mình thành hiện thực. Nếu bạn đang viết một kế hoạch kinh doanh cho mục đích lập kế hoạch của riêng bạn, đây vẫn là một phần quan trọng để xem xét, mặc dù bạn có thể không cần bao gồm cùng một mức độ chi tiết như khi bạn đang tìm kiếm đầu tư.

Việc hoàn thiện các quy trình từ khâu nhập hàng sẽ giúp bạn biến ý tưởng của mình thành hiện thực rõ nét hơn. Có thể bao gồm tất cả các phần hoạt động theo kế hoạch của bạn, cụ thể:

• Các nhà cung cấp: Sản phẩm của bạn sẽ do ai cung cấp? Chính sách về giá, chiết khấu, v.v.
• Sản xuất:  Bạn sẽ tự sản xuất, bán buôn, hoặc dropship? Mất bao lâu để sản xuất xong một sản phẩm và logistics? Bạn sẽ xử lý thế nào khi nhu cầu tăng đột biến vào một thời điểm nào đó?
• Tiện nghi: Bạn và các nhân viên sẽ cùng làm việc tại đâu? Bạn có kế hoạch cho cửa hàng bán lẻ hoặc showroom? Nếu có, địa điểm lý tưởng là ở đâu?
• Trang thiết bị: Những công cụ, phần mềm cần thiết cho việc vận hành hàng ngày?
• Vận chuyển: Bạn sẽ chủ động việc shipping hay sử dụng đơn vị thứ ba?
• Hàng tồn kho: Số lượng hàng tồn kho bạn dự kiến là bao nhiêu? Bạn sẽ gửi đi khi có đơn hàng như thế nào, và bạn sẽ theo dõi việc nhập xuất kho như thế nào?

Kế hoạch tài chính

Ý tưởng của bạn rất tuyệt vời, mọi thứ đều rất khả quan, nhưng một doanh nghiệp sống hay chết dựa trên tính khả thi về tiềm lực tài chính. Mức độ chi tiết cho bản kế hoạch sẽ phụ thuộc vào đối tượng và mục tiêu của bạn, nhưng thông thường sẽ có ba điểm chính: báo cáo doanh thu, bảng cân đối tài khoản và báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Lập kế hoạch kinh doanh cho bạn một nền tảng vững chắc để phát triển

Một kế hoạch kinh doanh có thể giúp bạn xác định rõ ràng, cân nhắc các bước tiếp theo cho doanh nghiệp của bạn, ngay cả khi bạn không bao giờ lên kế hoạch chào mời các nhà đầu tư và nó có thể giúp bạn nhìn thấy những lỗ hổng trong kế hoạch của mình trước khi chúng trở thành vấn đề.

Chúc bạn xây dựng một bản kế hoạch tốt cho việc kinh doanh thành công mỹ mãn.

Bài viết có tham khảo một số thông tin từ shopify.com